HOWTO:Pardus 2008 installeren
Pardus 2008 installeren
Inleiding
Dit is een handleiding over het installeren van Pardus naast Windows op je computer.
Dit houdt in dat je bij het opstarten van je computer een keuzemenu krijgt waarin je kan kiezen welke van de twee (Pardus of Windows) opgestart wordt.
Deze handleiding gaat uit van het gebruik van Pardus_2008.1_Hyaena_hyaena_[Int].iso die je van ftp://ftp.pardus.org.tr/pub/pardus/kurulan/2008.1/ kan downloaden.
Gebruik hier voor NIET Pardus_2008.1_Hyaena_hyaena_.iso daar deze alleen ondersteuning geeft voor de Engelse en Turkse taal. Zie het README-bestand van de downloadlink.
Deze handleiding is ook bruikbaar voor Pardus-2008.2-Canis-aureus-International.iso die je van ftp://ftp.pardus.org.tr/pub/pardus/kurulan/2008.2/ kan downloaden.
Waarschuwing
Als je van plan bent Pardus Linux samen met Windows te installeren (een zgn. dual-boot, wat betekent, dat je bij het opstarten van je computer kunt kiezen voor Linux of Windows), is zeer raadzaam dat je Windows installeert vóór Linux.
Als Windows al op je computer staat, en je hebt er nooit Linux op geïnstalleerd, zal het installatie-programma van Pardus je Windows-partitie moeten verkleinen. Hoewel dit bijna altijd goed gaat, is het verstandig van je belangrijke data een back-up te maken.
Opstarten van de installatie-CD
De computer moet weten, dat hij van een CD moet opstarten i.p.v. van de harde schijf. Deze instelling staat in de bios van de computer. Om bij de biosinstellingen te komen, moet je gewoonlijk al snel na het aanzetten van de computer de DEL-toets (bij sommige computers de F2, F10 of ESC toets) indrukken. Er bestaan helaas vele types bios'en, daarom moet je even zoeken naar de juiste plaats waar de boot-volgorde ingesteld kan worden. Zet daar de CD-ROM voor de harde schijf als boot-device.
Sla hierna de wijzigingen van de bios-setup op (volgens de aanwijzingen, die het bios je geeft). Stop de installatie-CD in de drive en (her-)start je computer!
De installatie
Yali (Yet Another Linux Installer) is het installatie-programma van Pardus. Je hoeft geen Linux-goeroe te zijn (al kan dat geen kwaad...) om met Yali Pardus op je computer te installeren. Ook voor een beginnend Linux-gebruiker zal de installatie nauwelijks problemen geven.
Tip: zorg dat alle randapparatuur is aangesloten en ingeschakeld.
Taalkeuze
Het tweede scherm dat Yali je laat zien, geeft je de mogelijkheid om de taal (F2) en opstartoptie (F3..F5) in te stellen. Bij [1] zien we een timer aflopen.
Als je te lang (langer dan 10 sec.) wacht met het indrukken van een toets, gaan de vogende schermen automatisch verder in het Turks!
Na het indrukken van F2 zal deze timer gestopt worden, en kunnen we rustig onze taalkeuze [2] maken. Ga d.m.v. de pijltjes-toetsen naar de optie "Nederlands" en druk daarna op de Enter-toets.Nu zal de tekst Nederlands worden en zien we dat de tweede optie "Van harde schijf opstarten" is, maar we kiezen voor "Pardus 2008" en drukken daarna op de Enter-toets.
Licentie
Nu gaat het echte installatie-programma starten. Hier moeten we enig geduld hebben (hoeveel, dat is afhankelijk van de snelheid van de computer), maar dan verschijnt het volgende scherm, waarin we aan moeten geven, dat we de licentie (zeg maar: de copyright-voorwaarden) accepteren. U kunt die licentie-voorwaarden eventueel eerst doorlezen door op de betreffende knop[2] te klikken. Als u de voorwaarden niet accepteert, zal het installatie-programma stoppen en een herstart van de pc volgen!
Maar wij accepteren die natuurlijk wel en klikken (ja, de muis doet het nu...) in het vakje bij "Accepteren" [1] en daarna op de Volgende-knop [3] rechts-onder in het scherm, waarna we in het volgende scherm terecht komen.
Integriteit
Hier krijgen we de mogelijkheid [1] aangeboden de "integriteit" van de CD te controleren. Het wil nl. wel eens gebeuren, dat bij het downloaden en/of op CD branden van een bestand er ergens "een bitje omvalt", waardoor er dus een fout op de CD staat. De CD kan in deze stap gecontroleerd worden op dit soort fouten. Voor wie niet teveel haast heeft met het installeren van Pardus is deze controle aan te raden. Als de CD in orde is bevonden [2] gaan we door naar de volgende [3] stap.
Toetsenbordselectie
We zien, dat er standaard uitgegaan wordt van een Nederlandse US [1]-toetsenbordindeling. Toetsenborden met een echte Nederlandse indeling komen nl. nauwelijks voor. Veruit de meeste toetsenborden in Nederland hebben een Amerikaanse indeling. In het vakje onder de lijst [2] kunt u proberen of de weergave van de toetsen klopt (probeer vooral de niet-alfanumerieke toetsen, zoals $,*, = en / even uit). Is dat niet het geval, dan moet u voor een andere toetsenbordindeling kiezen. Is alles in orde, dan klikt u weer Volgende [3].
Tijdzone instellen
Hier kiezen we Europe/Amsterdam [1] en gaan dan door naar het volgende [2] scherm.
Gebruiker aanmaken
Er moet minimaal één gewone gebruiker aangemaakt worden. Meerdere gebruikers kan natuurlijk ook, als er meerdere mensen zijn, die straks met de computer gaan werken. Iedere gebruiker krijgt zijn/haar eigen /home/gebruikersnaam-map (net zoals in Windows iedere gebruiker een eigen map "Mijn Documenten" krijgt). Vul de "Nieuwe gebruiker" velden [1] in en let op het vinkje [2] bij "Geef administrator rechten aan deze gebruiker" en activeer daarna "Maak gebruiker" [3]. De nieuwe gebruiker zal daarna in de gebruikerslijst [4] verschijnen.
Automatisch inloggen van gebruiker
Klik op het selectieveld [1] bij Automatisch inloggen gebruiker: en kies de gebruiker [2] die automatisch wordt ingelogd bij het opstarten van de pc en klikt weer op Volgende [3].
Systeembeheerder wachtwoord
Nu moet een wachtwoord opgegeven voor de systeembeheerder. Bij Linux heet de systeembeheerder altijd "root". U kunt, als u ingelogd bent als "gewone" gebruiker, straks ook de mogelijkheden van de systeembeheerder krijgen d.m.v. de eenvoudige opdracht "su" (switch user). Er wordt dan ook gevraagd om het wachtwoord van root. Besef wel, dat u als systeembeheerder veel kunt doen, maar ook veel fout kunt doen! In Linux-kringen wordt wel eens gezegd: "Het verschil tussen God en root is, dat God vergevingsgezind is". Het is als systeembeheerder heel eenvoudig het systeem onherstelbare schade toe te brengen. Geef de systeembeheerder [1] dus een niet eenvoudig te raden wachtwoord en ga door naar het volgende [2] scherm.
Partitioneren kiezen
Dan komen we bij een installatie-stap, waar wat meer over te vertellen valt, zeker, als Pardus naast Windows op de harde schijf geinstalleerd gaat worden:
In het scherm staan de harde schijven, die in uw computer aanwezig zijn. In de meeste gevallen zal dit slechts één schijf zijn, maar meer kan ook.
Een harde schijf moet altijd ingedeeld worden in één of meer partities. Het is niet mogelijk meerdere besturingssystemen op één partitie te installeren. Dus als we Pardus naast Windows willen installeren, dan dienen we een nieuwe partitie aan te maken.
Bij de eerste optie wordt de Windows-partitie kleiner gemaakt, en in de aldus verkregen vrije ruimte wordt een nieuwe partitie aangemaakt waarop Pardus geïnstalleerd wordt. Deze optie heeft als nadeel dat een eventuele upgrade van Pardus niet mogelijk is zonder problemen.Deze optie kiezen we dus NIET.
Bij de tweede optie zullen alle gegevens, die nu nog op de harde schijf staan, gewist worden. Deze optie kiezen we dus ook NIET.
We kiezen dus voor de derde [1] optie en daarna (bij meerdere harde schijven) de gewenste harde schijf [2] en gaan door naar het volgende [3] scherm.
Windows-partitie aanpassen
Indien er meerdere harde schijven aangesloten zijn kunnen we bij [7] selecteren welke we veranderen willen.
Zoals u op de afbeelding hierboven ziet, is onze harde schijf voorzien van één windows-partitie [1]. Dat klopt, want op deze schijf staat WindowsXP geinstalleerd. Deze partitie beslaat de gehele harde schijf, en er is dus geen ruimte vrij voor Pardus. Het is echter mogelijk de bestaande partitie kleiner te maken. Maak voldoende ruimte vrij voor Pardus (minimaal 5-6 GB, maar liever meer).
Aan de witte rand [2] kan je zien dat de partitie geselecteerd is. Het verkleinen van de partitie gebeurt door de partitie te selecteren (erop klikken met de muis) en daarna te klikken op de knop [3] "Verander grootte partitie".
In het nu verschijnende scherm [4] kan je de grootte van de partitie d.m.v. schuifregelaar [5] aanpassen. Aanvankelijk staat de regelaar helemaal links op de minimale partitiegrootte (3,2 GB in dit geval). Ik heb de schuifregelaar op 5 GB gezet en daarna "Grootte aanpassen" [6] geselecteert. Het resultaat is in het volgende scherm te zien.
Swap-partitie aanmaken
Het is verstandig om een swap-partitie aan te maken (Linux gebruikt de swap-ruimte als de hoeveel RAM soms wat te klein is, of als data in het RAM-geheugen een tijd lang niet gebruikt wordt). Over de grootte van die swap-partitie zijn al veel discussies gevoerd, maar het advies is: zorg ervoor dat de hoeveelheid RAM plus de grootte van de swap samen minimaal 1GB is, maar méér, als er straks intensief rekenwerk van de computer gevraagd gaat worden (bv. video-bewerking).
Deze pc heeft 500 MB Ram, dus de minimale grootte van de swap-partie dient 500 MB te worden.
Selecteer de vrije ruimte. Dit is te zien aan de witte [1] rand. Bij "Gebruik:" zorgen we ervoor dat d.m.v pull-down menu [2] "als Swapruimte (optioneel)" komt te staan. Met schuifregelaar [3] maken we de grootte ~500 MB. Wanneer alles goed ingesteld is drukken we op de "Toepassen" [4] knop. Het resultaat is in het volgende scherm te zien.
Systeempartitie aanmaken
Voor het besturingssysteem moet een partitie van minimaal 3600MB (ca. 3,5GB) aangemaakt worden.Maar meer mag ook. Het heeft niet zo veel zin om deze groter dan 7 GB te maken.In dit geval ga ik er een maken met een grootte van 5 GB. De procedure is het zelfde als bij swap-partitie aanmaken met het verschil dat bij grootte [1] ~5000 MB en bij Gebruik: " als Pardus systeembestanden (vereist)" [2] dient te staan. Na het activeren van de Toepassen-knop [3] verschijnt het volgende scherm.
Gebruikerspartitie aanmaken
Van de overige vrije ruimte gaan we een gebruikerspartitie (/home/gebruikersnaam) maken. Bij Gebruik: dient "als gebruikersbestanden (optioneel)" [1] te staan. Na het activeren van de Toepassen-knop [2] verschijnt het volgende scherm.
Controle schijfindeling
Als u toch niet tevreden bent met de indeling, kunt u dit nu nog veranderen door op de knop "Alle wijzigingen ongedaan maken" [1] te klikken, want de nieuwe indeling wordt pas definitief na het overzichtscherm (zie hoofdstuk "Installatie starten").
Na het goedkeuren van de schijfindeling en indien er een tweede harde schijf aangesloten is kunnen we deze bij [3] selecteren en gaat het verder bij het volgende hoofdstuk.
Indien dit niet het geval is klikken we op de "Volgende"-knop [2] en gaat het verder met het hoofdstuk "Bootlader keuze".
Extra opslagruimte aanmaken
Na het selecteren van Disk 2 kunnen we bij [1] type en [2] soort selecteren en daarna d.m.v. [3] een extra partitie aanmaken.
Deze wordt daarna zoals bij [5] getoond.
Wanneer we tevreden zijn met de schijfindeling kunnen we bij [4] verder gaan.
Bootlader keuze
Dan volgt nog een belangrijke stap: het installeren van de zgn. bootlader. Een bootlader is een programmaatje, dat bij het opstarten van de computer als eerste gestart wordt, en dat ervoor zorgt, dat uiteindelijk het besturingssyteem opgestart gaat worden. Met de Grub-bootloader, die door Pardus geinstalleerd wordt, is het ook mogelijk bij het opstarten van de computer te kiezen welk besturingssysteem gestart moet worden (als er meerdere besturingssystemen op de harde schijf staan), bv. Windows of Pardus. In verreweg de meeste gevallen wilt u dat Grub in de MBR (Main Boot Record) geinstalleerd gaat worden. Kies dan dus ook voor die eerste [1] optie. Kies alleen één van de andere opties als u weet wat u doet! Op naar het volgende [2] scherm.
Installatie starten
In dit scherm wordt een overzicht van de aangemaakte instellingen getoont. Door de "Begin installatie"-knop [1] worden de partities aangemaakt en Pardus op de harde schijf gezet. Tijdens deze installatie verschijnt er een diashow op het scherm met een voortgangsindicator van de installatie.
Het installeren van Pardus
Dit duurt enige tijd, afhankelijk van de snelheid van uw computer. Maar reken toch maar op zo'n 30 minuten. Als de voortgangsbalk tijdens het installeren eenmaal bij 100% aangekomen is, zal hij toch weer een keer bij 0% beginnen, maar nu met de configuratie van de geinstalleerde programma's. Dit gaat (gelukkig) veel sneller dan het installeren.Wanneer de installatie voltooid is zal het volgend scherm verschijnen.
Herstart van de computer
Selecteer in dit scherm de "Volgende"-knop [1] en het scherm [2] zal verschijnen.
Na het kiezen van "Herstart" [3] zal de CD uitgeworpen worden. Haal de CD uit de computer, om te voorkomen, dat de computer bij de herstart weer van de CD opstart. Wanneer we te laat zijn met het verwijderen van de CD komt vanzelf weer het eerste plaatje uit dit verhaal tevoorschijn. Hierin kiezen we dan de tweede (van boven) optie, en de pc zal van harde schijf opstarten.
De computer start nu opnieuw op. Als u al wist, dat Pardus Linux o.a. bekend staat om het snelle opstarten, zult u daar deze eerste keer nog niet veel van merken: bij het voor de eerste keer opstarten moet nog een aantal zaken geregeld worden, maar dat gebeurt verder automatisch. De volgende keer zal het opstarten veel sneller gaan. Wanneer bij het instellen van de gebruikers het "Automatisch inloggen" niet geactiveerd is dan verschijnt na enige tijd het scherm, waarin u kunt inloggen, wat u natuurlijk gaat doen...
Na de eerste start
Alleen deze eerste keer wordt automatisch het programma Kaptan Desktop [1] gestart, dat u in de gelegenheid stelt nog wat zaken in te stellen, zoals het links- of rechtshandige gebruik van de muis, stijl en uiterlijk van het bureaublad, en (dat is wel belangrijk) de netwerkinstellingen. Ook de werking van de pakketbeheerder (bv. m.b.t. het wel of niet automatisch updaten van geinstalleerde pakketten) wordt met Kaptan ingesteld. Om Kaptan opnieuw op te starten doe het volgende: Alt+F2 en vul 'kaptan' in + Uitvoeren.
Het Netwerk- en Pakketdeel van Kaptan zal ik hieronder verder gaan toelichten, de rest spreekt voor zichzelf.
Selecteren van netwerkkaart
Onder Ethernet network staan de aanwezige netwerkkaarten [1]. Selecteer (bij meerdere kaarten) de juiste kaart en daarna op +Maak [2].
Configureren van netwerkkaart
Bij [1] kan je eventueel de naam van de verbinding veranderen en kies daarna Toepassen [2]. Omdat dit een verandering op systeemniveau is, zal het Authorisatie-scherm verschijnen.
Authorisatie-scherm
Geef bij [1] je gebruikerwachtwoord op. Om te voorkomen dat je dit elke keer bij deze actie moet doen, zet een markering bij [2] en [3]. Klik vervolgens OK [4]. Dit scherm komt elke actie waarbij rootrechten nodig zijn.
Netwerkkaart inschakelen
Zet bij [1] een markering, en als het goed is zal na een paar seconden het IP-adres [2] verschijnen. Tevens zal er gedurende enkele seconden een pop-upscherm [3] verschijnen.
Pakketbeheer instellen
Zet een markering bij [1] en [2] en na 12 uur computertijd zal er (indien ze er zijn) het onderstaande pop-upscherm verschijnen (gaat niet automatisch weg). Zet eventueel een markering bij [3] om alle programma's, die voor Pardus beschikbaar zijn, te kunnen installeren.
Beschikbare updates
Pardus helemaal Nederlands maken
Kijk hier: http://nl.pardus-wiki.org/Pardus_helemaal_Nederlands_maken
